QUÊ HƯƠNG QUA ỐNG KÍNH 10

Năm 1937 thế kỷ trước, Tản Đà dịch Hoàng Hạc Lâu, trong đó có hai câu mà những người yêu thơ Đường đều nhập tâm:

           Quê hương khuất bóng hoàng hôn

           Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai?

           (Nhật mộ hương quan hà xứ thị?

           Yên ba giang thượng sử nhân sầu).

  Hai phần ba thế kỷ có mặt trên đời, ba phần tư cuộc đời sống kiếp tha hương. Tôi như người lạc mất quê hương ngay tại quê nhà. Nỗi nhớ quê dằng dặc theo thời gian ngày càng chất ngất, nhìn đâu cũng thấy bóng dáng quê hương:

            Quê nhà xa lắc xa lơ đó

         Ngoảnh lại tha hồ mây trắng bay

   Trong văn học nghệ thuật ở bất cứ đất nước nào, quê hương là một đề tài thiêng liêng. Đặc biệt trong âm nhạc, một loại hình nghệ thuật có ưu thế phổ biến nhanh, rộng, sâu (tất cả các giai tầng xã hội). Ở Mỹ, có Những Nẻo Đường Quê Hương (country road), ở Ý có Trở Về Mái Nhà Xưa (Come back to Sorento)... Nhất là ở Việt Nam, những ca khúc viết về quê hương rất nhiều như: Tình Quê Hương (Diệp Lang), Quê Nhà Tôi (Hoàng Quí), Làng Tôi (Chung Quân), Tình Hoài Hương (Phạm Đình Chương)..v..v.. Trong văn chương, hội họa, nhiếp ảnh, chúng ta có cả một kho vô tận.

   Gần đây, ở Mỹ xuất hiện một bộ sách khá đồ sộ. Tác giả: Trần Công Nhung. Tên bộ sách: Quê Hương Qua Ống Kính. Đây là bộ sách theo tôi nghĩ - Không có đoạn kết. Còn sống, còn đi, còn viết. Tác giả đã xuất bản chín tập. Tập thứ mười đang đi đến chương cuối. QHQOK là bộ sách kết hợp văn chương và nhiếp ảnh. Trong trường hợp này, văn chương là hồn, hình ảnh là xác. Mặc dù Trần Công Nhung không để lộ khát vọng “làm văn chương” nhưng đây đó rải rác trong từng trang sách chữ nghĩa vẫn khai mở ước mơ mà bất cứ ai cầm bút cũng muốn vươn tới. Cũng cần nói thêm, trước khi cầm bút, Trần Công Nhung là một nhà nhiếp ảnh, những phụ bản in trong Quê Hương Qua Ống Kính là những tác phẩm nghệ thuật đúng nghĩa. Những bức ảnh biết nói, chứa đựng những cảm xúc sâu đậm, những rung động thiết tha đối với những người xa xứ. Những gì tưởng như xa khuất, hiện hữu ngay trong tầm tay, trước mắt.

  Hiểu một cách cụ thể, chúng ta cũng phần nào được cung cấp những dữ liệu đã được cập nhật hoá. Theo quan điểm này, Quê Hương Qua Ống Kính như một cẩm nang du lịch khá chi tiết, thiết thực. Về địa lý, nhân văn, ẩm thực. Chưa bàn đến những tình cảm thoáng qua trên khắp nẻo đường quê hương. Điều này rất cần thiết vì đó là... gia vị của những chuyến đi, yếu tố bên lề mà khá quan trọng, nó thúc đẩy tác giả ngày đêm làm việc không ngưng nghỉ. Tôi nghĩ ai đã “làm nghệ thuật” đều nhận ra điều này.

  Một ưu điểm nữa của Quê Hương Qua Ống Kính - Tác giả Trần Công Nhung đã đưa chúng ta qua mọi miền quê hương, từ miền xuôi lên miền ngược, sự phong phú về văn hoá, chủng tộc, địa lý, thời tiết, khí hậu, những âm thanh màu sắc được ghi như thực, khiến người đọc tưởng đang cùng người viết du hành đó đây. - Tặng phẩm vô giá tác giả gửi đến độc giả của ông - Những người xa xứ, và ngay tại quê nhà.

  Trở về Quê Hương Qua Ống Kính tập 10, khi tôi viết những dòng này, tác giả Trần Công Nhung vẫn còn đang miệt mài trên những nẻo đường cái quan tìm chất liệu để hoàn thành tác phẩm. Ông đi một vòng từ Nam ra Bắc. Khi ở Gò Công, thâm nhập vào cuộc mưu sinh của những người cào Nghêu...Lúc ở làng rắn Lệ Mật, và từ rắn nghệ thuật ẩm thực chế biến các món đặc sản của cư dân Lệ Mật, làm phong phú thêm các món độc chiêu của Hà Nội. Có lúc ông ở làng Sình (Huế) hòa mình vào nghệ thuật tạo hình theo lối cổ truyền mang đậm chất dân gian... và đặc biệt, khi ông dừng chân ở vùng đất nơi tôi sinh ra để lìa xa - Hải Phòng - có cây đa 13 gốc vẫn nằm trong ký ức tôi.. Cây đa ấy, thuở niên thiếu, tôi mãi nghịch ngợm leo trèo, nhờ Trần Công Nhung tôi mới biết nó có đến 13 gốc. Từ Hải Phòng, anh theo sông Cửa Cấm về nguồn nhà Trần, nơi quân Nguyên bị đánh tả tơi trong trận Bạch Đằng Giang. Năm 1982 thế kỷ trước, tại Sài Gòn, một cuộc triển lãm đề tài “1000 năm chống Trung Quốc xâm lược”, những chiếc cọc Bạch Đằng (được phục chế), chứng tích của trận đánh lịch sử, là những hiện vật thu hút nhất, thiêng liêng nhất. Cuộc triển lãm này tổ chức 3 năm sau khi Trung Quốc đưa quân tràn qua các tỉnh thành Việt Bắc năm 1979 của thế kỷ 20. Từ trận đánh này đến những trận đánh chống xâm lăng khác suốt lịch sử lập quốc, là người Việt Nam - Không bao giờ quên.

   Tôi chờ những cuốn Quê Hương Qua Ống Kính tiếp theo của Trần Công Nhung, những cuốn sách đem quê hương đến gần hơn với những người con xa xứ.

Điều sau cùng tôi xin “ngả mũ”, TCN đã dùng chiếc xe máy cà tàng để di chuyển làm công việc của mình, bất chấp địa hình địa vật. Chúc TCN chân cứng đá mềm để còn tiếp tục lang bạt dài dài, mang lại cho độc giả những mẫu chuyện, những hình ảnh đẹp của quê hương