BUỒN VUI NGHỀ CHƠI CÂY KIỂNG
 |
Quảng Bình Quan Xuất Bản
Nuôi Chim hót
.......Tiếng chim hót đưa tâm hồn con người dần vào cỏi thanh khiết. Có một lần đến thăm thầy Đức Thành ( Thầy Nhẫn) chùa Đá Chẹt sau Tháp Bà (Nha Trang). Thầy Nhẫn có cái Cốc đẹp, tôi xem như là một tác phẩm nghệ thuật. Bên trong, Thầy bầy biện các thứ một cách rất bắt mắt, chứng tỏ chủ nhân có một trình độ thẩm mỹ cao. Tôi thầm nghĩ "ông Thầy khá tài hoa". Thầy tiếp tôi ngoài hàng hiên, có những giò lan treo lủng lẳng. Nhấp một hớp trà, tôi thỉnh ý Thầy:
- Dạ, trong kinh Phật có chỗ nào nói về tiếng chim hót không thưa Thầy ?
Thầy nhìn ra xa và nói:
- Tiếng chim hót cũng là một bài Pháp.
Thoáng nghe tôi đã thấy ớn ớn. Đúng là ngôn ngữ của một nhà tu. Thầy đọc:
Nhạn quá trường không ,
Ảnh trầm hàn thủy.
Nhạn vô lưu tích chi ý,
Thủy vô lưu ảnh chi tâm.
Thầy giảng : "Con chim nhạn bay qua khoảng không gian dài, ảnh in đáy nước. Nhạn không để ý chuyện đó. Nước cũng không giữ ảnh làm chi". Tôi nhớ không chắc lắm, nhưng đại để ý nghĩa là vậy. Tất cả mọi việc ở thế gian này đều tự nhiên như nhiên không nên có dụng ý, để cho tâm luôn luôn rỗng rang không vướng bận. Tôi trầm ngâm ghi nhận và cảm thấy như có cái gì đó vừa thay đổi lớn trong tâm tư mình.......
 |
Hai Cây Khế
.......
Hôm sau tôi đạp xe theo xe bò đến nhận hai cây khế. Lúc trả
tiền tôi còn nói đùa một câu: “Bác coi đó, cây thì rẻ mà
xe phải trả đến năm ngàn chứ ít đâu”. Tôi không ngờ câu
nói làm bà cụ động lòng : "Thôi tôi bớt cho cậu một
ngàn nữa." Không hiểu sao tôi lại hả hê giật lại một
ngàn của bà già. Bây giờ mỗi khi nhớ chuyện cũ, tôi thấy
mình thật đáng chê trách.
Chiếc xe bò chậm chạp ra
khỏi xóm rồi theo quốc lộ 1 về thành phố Nha Trang. Lúc này,
tôi treo xe đạp bên hông xe bò và cùng ngồi với Thinh.
Hai thầy trò rỉ rả nói chuyện, thả mặc xe đi theo bò. Dọc
đường khá nhiều người quay nhìn chúng tôi, thực sự là
nhìn hai cây khế. Lúc xe qua khỏi cây Dầu Đôi,
có một thanh niên lẽo
đẽo đạp xe theo sau, lâu lâu ngước nhìn chúng tôi. Cứ the,á
độ non cây số thì anh đạp
xe lên ngang xe bò và hỏi :
- Chú mua
hai cây khế này bao nhiêu chú ?
- Theo
cậu thì bao nhiêu ?
Chàng thanh niên ngần ngừ một
lúc rồi trả lời:
- Dạ,ï
mỗi ngày một ly nước trà mua cũng không nổi.
- Hà,
chú mày nói câu nghe được. Vậy là chú em có chơi cây ?
- Dạ có,
nhưng chưa bao giờ thấy có cây khế như vầy......
Đi
Làm Non Bộ
....Đêm đó tôi phác họa ngay một quần thể Non Bộ, vừa bề thế vừa ý nghĩa, mà phải ý nghĩa mang tính xã hội. Tổng cộng chi phí 1 triệu 6. Chiều hôm sau tôi nhờ người chở qua nhà máy. Trước mặt quí vị tôi trình bày suôn sẻ về ý nghĩa, nhấn mạnh vào giá trị nghệ thuật và những khó khăn trong quá trình thực hiện. Tôi nói:
- Thưa quý vị, thông thường Non Bộ cũng như Cây Kiểng người ta chấp nhận một mặt tiền mà thôi, nghĩa là tất cả nét nghệ thuật dồn cho phía trước, lưng bao gờ cũng dựa vào tường do đó không chú trọng mấy. Ở đây chung quanh hồ có lối đi, Non Bộ phải được nhìn từ mọi phía. Đây là vấn đề hết sức nan giải.
Tôi ngưng một chút lấy hơi, chủ nhà có vẻ rất thông cảm, và có người đã biểu đồng tình :
- Nói thế rất phải, chẳng lẽ mỗi khi khách đến, mình chỉ cho đứng một phía mà xem!
Tôi thầm nghĩ, "vậy thì chốc nữa đừng có kỳ kèo bớt một thêm hai nhé", và nói tiếp:
- Đó là cái
khó về thể dáng Non Bộ, chúng tôi phải
vận dụng tối đa các qui luật nghệ thuật để khép kín vòng đai thưởng lãm, không
được hở bất cứ chỗ nào.
Tôi tin các cụ chẳng hiểu tôi nói gì, chính tôi còn ngớ ra. Không ngờ mình ăn nói "linh tinh" đến vậy. Thế mà các cụ lại gật gật ra điều đắc ý. Mấy cô mấy bà thì nhìn tôi một cách tò mò. Có lẽ đây là lần đầu tiên nhà máy đặt một món hàng kỳ lạ. Được thể tôi thuyết tiếp :
- Về mặt ý nghĩa còn khó gấp bội.
Mọi người nín thinh, chờ nghe tôi nói về ý nghĩa :
- Trong xã hội ta, nghệ thuật phải phục vụ nhân sinh. Chúng ta không chấp nhận cái đẹp chung chung. Cái đẹp phải mang một ý nghĩa sâu sắc về mặt xây dựng và đi lên của xã hội.
- Hay đấy, tôi đồng ý với nghệ nhân (một vị nào đó hứng chí).
- Đây quý vị xem,
tất cả những đảo nhỏ, là nơi cư dân sinh sống, mọi họat
động đều hướng về núi lớn, tượng trưng cho tập thể,
cho xã hội, cho những giá trị cao quí của con người. Tất nhiên
những nét nghệ thuật tiêu biểu sẽ dồn vào trọng điểm này.
Tôi tìm cách mở rộng bài thuyết giảng rồi gút vấn đề:
- Bản phác thảo vừa trình bày, quí vị thấy cần bổ khuyết gì nữa xin cho tôi biết.
Ai nấy tỏ vẻ hoan hỉ. Ông Giám Đốc nói lời kết thúc:
- Chúng tôi rất đồng ý về đồ án nghệ nhân trình bày. Mong công trình hoàn tất sớm trong vòng mười ngày.....
 |