NGHỀ TAY TRÁI

Việt Ngữ English

Hội nhập | Ghi Danh

Bộ gõ tiếng Việt Bật Tắt

Quê Hương Qua Ống Kính - Ảnh Nghệ Thuật - Tản Mạn Đường Xa -

Khách Thăm Viếng

Số lượt truy cập

12,519

Số người online

: 0

Thành viên

: 0

Khách

: 0

Thăng Trầm

NGHỀ TAY TRÁI

(06/02/2011 09:28 PM) (Xem: 1208)

Chơi, tuy mất thì giờ, hao tốn tiền bạc, nhưng lúc bí cũng có thể dùng vào việc mưu sinh. Tôi gọi đó là nghề tay trái. Nghề tay trái như một lực lượng trừ bị. Chỉ cần lúc bí thế. Những năm yên bình tôi đã chọn nghề gõ đầu trẻ cho tay phải, còn tay trái để đốt film giấy : Chơi ảnh.
Năm 72, ông Nguyễn Đức Giang (nay định cư tại Na-Uy), Hiệu Trưởng Trung Học Nguyễn Hụê Tuy Hòa, về làm Hiệu Trưởng Võ Tánh Nha trang. Ông tổ chức Tuần Lễ Sinh Họat Học Đường. Thầy trò ngày đêm lo tập dợt Văn Nghệ, Diễn Hành, các môn Điền Kinh..., mệt phờ râu. Riêng tôi, ông Giang giao cho việc chụp ảnh. Hồi đó tôi đã có chút chút tiếng tăm trong làng ảnh, nên trong trường tuy có người chụp cũng khá, như anh Nguyễn Huy Hoàng, nhưng không ai dám “múa rìu qua mắt thợ”. Tôi thì không nói gì, việc đến cứ nhận. Trần Thanh Lý, giáo sư tóan, mỗi lần gặp tôi là chưởi thề : “Đ.M. thằng ni lính không đi, nhân dân tự vệ không gác, chừ người ta tập dợt hộc xì dầu lại tà tà đi chơi”. Tôi chỉ cười, chẳng qua tại số cả. Sau Tết Mậu Thân, trường sở nào cũng chia nhau canh gác đêm, kỳ thực kéo nhau đến ngủ chứ gác xách gì. Tôi nhờ té xe Honda, chân đi được nhưng đứng một chỗ gác không được. Bác sĩ chứng nhận thế, nên tòa tỉnh cho giấy miễn. Còn đi lính thì năm 63, bị gọi đi Thủ Đức khóa 13, tôi đã bán xe bán cộ, thu dọn đồ đạc chuẩn bị vào Trại Nhập Ngũ 3 Phan Rang. Trước khi đi, một hôm tình cờ ngang qua đường Trương Công Định, thấy bảng hiệu xem bói của thầy Trinh, tôi vào thử một quẻ. Thầy hỏi ngày sinh tháng đẻ, đốt nhang khấn, rồi dùng mấy đồng tiền gõ cóc cóc xuống đĩa sành. Sau khi bấm đốt ngón tay lẩm nhẩm một hồi, thầy phán:
   - Số của ông mà nữ thì cuộc đời như nàng Kiều. Ông tuy có số võ biền nhưng ra tới nơi rồi về.
Tôi nghe mà mừng hết lớn, còn gì khổ bằng mười năm lưu lạc thanh lâu như nàng Kiều. Điều này thì thầy nói đúng rồi, nhưng tôi còn ngờ chuyện lính tráng nên gặng hỏi:
-   Theo Thầy nói thì tôi không phải đi lính?
Thầy hít một chung nước trà rồi trả lời chắc như cua gạch:
-   Vâng, nếu ông đi lính tôi sẽ đốt sách giải nghệ.(thầy mù cả hai mắt thì có giữ sách cũng bằng thừa)
Quả đúng như lời thầy Trinh, chỉ số sức khỏe dưới 45, tôi được miễn. Ba tháng sau khám lại cũng miễn, lần thứ ba ra Hội Đồng Y Khoa rồi về luôn. Khóa 13 Thủ Đức còn có giáo sư Bùi Ngoạn Lạc, Lê Trọng Ngưng, Huỳnh Tấn, Nguyễn Nỗi cũng đều được miễn dịch vĩnh viễn. Không biết có ai xem bói không, riêng tôi mất mấy chục bạc. Giá mà xem trước, tôi đã không bán xe.
Tuần lễ học đường kết thúc, tôi trình cho ông Giang một cuốn album to bằng nửa mặt bàn thầy giáo và dày cả tấc. Bìa da chữ vàng, nội dung đầy đủ hình ảnh của một tuần sinh họat, từ khai mạc đến kết thúc, trên 500 ảnh, có ảnh phóng lớn như poster. Ông Giang vui ra mặt. Ông nói:
-   Tôi không nghĩ anh làm được vầy. Bao nhiêu một quyển?
-   Dạ 48 ngàn.
- Làm cho tôi 2 cuốn nữa, gởi Bộ một cuốn, Khu (Khu Học Chánh) một cuốn. (Dư luận cho rằng ông Giang dọn đường để ra ứng cử Dân Biểu).Vậy là làm một tuần mà lãnh lương 2 tháng. Đó là công của tay trái.
Sau 75 làng giáo chức lưu dung, lâm vào cảnh khốn đốn. Lương mấy chục ngàn thành mấy chục đồng. Hết dạy thêm, hết giờ phụ, anh chị nào cũng đói rả ruột nhưng cứ phải “hồ hởi phấn khởi tiến nhanh tiến mạnh”. Trước mùa thi chuyển cấp (cấp một lên cấp hai) năm 76, nhà tôi sắp đến ngày sinh, vét túi còn 12 đồng (sáu ngàn hồi trước), bí quá tôi quyết dùng tay trái lần nữa: Chụp ảnh căn cước học sinh. Học sinh thi chuyển cấp cần 4 ảnh để lập hồ sơ. Sau khi đổi tiền (1$ XHCN ăn 500$ cũ), giá chụp căn cước 2$ ở tiệm, chụp dạo 1$80. Tôi chỉ tính 8 hào, vì film giấy còn cả kho, coi như không vốn. Vấn đề là, nghiên cứu sao làm thật nhanh, đỡ tốn công. Tôi dùng máy Pen FT chụp một cuốn 36 thành 72. Bốn đứa con được dùng chụp thí nghiệm, bốn ảnh không đẹp, bớt 1 còn 3. Ảnh mịn màng sáng sủa. Được. Như vậy so với người khác, film tôi lợi gấp 5, công chụp và làm ảnh lợi gấp 3. Một cuốn film họ chụp 36 em tôi chụp 216 em. Tốc độ như thế là đủ giật quán quân. Tôi in một lá thư bằng giấy ảnh, có ảnh mẫu bên cạnh, giá giúp học sinh 8 hào. Thư gởi đến các trường, từ Nha Trang ra Ninh Hòa vô Cam ranh. Sau một tuần, người tới đặt hàng tấp nập. Tôi nói nhỏ với anh tổ trưởng Nguyễn Xuân Sáu (nay định cư ở Úc):
-   Anh Sáu à, tôi có việc cần nghỉ 2 tuần, nhờ anh dạy thay và đừng báo ban giám hiệu.
-   Chà, không được đâu, lỡ ra thì rầy rà lắm.
-   Không sao mà, giáo án tôi soạn sẵn anh cứ đưa ký rồi vào dạy. Lâu nay có ai kiểm soát gì đâu.
Thấy anh Sáu ngần ngừ tôi châm thêm:
-   Tôi sẽ bồi dưỡng anh mỗi tiết 1 đồng.
Tự nhiên thấy anh Sáu dễ dãi ngay (1$ XHCN ăn 500$cũ, lương giáo viên mới tuyển trung bình 25, 30 đồng). Mỗi ngày tôi đi thật sớm, mang theo đứa con đầu lòng 9 tuổi, cháu làm công việc đánh số thứ tự vào miếng bảng nhỏ gắn ở một góc màn phong, để phân biệt thứ tự học sinh chụp. Bắt đầu lớp 5A, cô giáo cho ra sân sắp hàng 3, tôi điểm qua một lượt, trắng theo trắng, đen theo đen, cao đứng với cao, thấp đứng theo thấp (vấn đề kỹ thuật buộc phải thế để dễ cho công việc sau này), rồi cứ thứ tự ngồi vào chiếc băng dài, trước một tấm màn vải xám làm phong. Ba em đầu 5A1,kế 5A2... mỗi lớp chỉ mất 15 phút là cùng. Đông như trường tiểu học Diên Khánh cũng chỉ hơn tiếng đồng hồ. Mỗi ngày, lúc chiều về, bụng tôi no tròn, cởi áo xổ ra giường một đống tiền y như dân đánh bạc. Ba hôm sau trở lại giao ảnh, mỗi lớp một hộp cờ tam cúc. Mỗi con cờ có 3 ảnh dính liền. Ba em ngồi chung lãnh 4 con cờ và tự động cắt chia nhau. Thầy cô, mỗi vị một hộp trà một gói mè xửng Song Hỷ sản xuất tại Nha Trang. Những em nào còn thiếu tiền, thầy cô cất giùm, tôi không có thì giờ trở lại. Vui vẻ cả làng. Đuợc hơn tuần, thì có anh Chi làm nghề ảnh, sau lưng rạp Ciné Tân Quang (nay ở Anaheim) đến gõ cửa:

- Ông ơi, ông làm vậy tụi tôi sống sao nổi ?
Tôi cười trấn an: Thôi, không sao, chỉ còn vài trường trong Cam Ranh, tôi không chụp những trường quanh đây đâu.
Đúng hai tuần tôi trở lại trường, không ai hay biết gì cả. Hai tuần lễ tôi kiếm được 1200 đồng (600 ngàn), hơn một năm lương. Viết đến đây, tôi chợt nhớ bài Chiều Trên Phá Tam Giang: “Một điều em không rõ. Một điều em sợ không dám nghĩ”, thơ Tô Thùy Yên Trần Thiện Thanh phổ nhạc, hay tuyệt vời, và được Hoàng Lan, Trúc Anh trình bày, phải nói hết chỗ chê. Nhân đây xin góp một ý. “Bao bì” Tape Nhạc có in tác phẩm Người Lính Chiến của nhiếp ảnh gia Trần Đại Quang mà không thấy ghi tên tác giả. Người Việt chúng ta làm ăn hay có lối giả vờ không biết. Như thế là thiếu công bằng, nhất là trong địa hạt nghệ thuật. Cũng xin có lời tán dương nhạc sĩ Trúc Hồ (Đạo diễn) về bài Chiều Trên Phá Tam Giang, hay và đẹp mọi mặt, nhất là lối diễn xuất của đôi nam nữ ca sĩ, cứ như thật.
Một lần thứ ba lại cũng phải cần đến tay trái. Đầu những năm 80 tôi ở trong tình trạng bí việc, xin đi chụp ảnh dạo ngoài bờ biển, Sở Văn Hóa không cho, thời điểm này con buôn làm hàng giả rất thịnh hành. Thuốc lá, Rượu, nhất là hàng ngọai. Hàng bán chạy là do nhãn hiệu. Nha Trang phát sinh nhiều cơ sở in lụa, trong đó quan trọng là khâu làm film dương bản. Bà con phải về Saì Gòn, nằm chờ cả tuần lễ mới có film. Các tiệm hình tại Nhatrang không ai làm được, vì phải dùng loại film Ortho, và nhất là không nắm được kỹ thuật làm film để cho âm bản in nhiều màu mà vẫn ăn khớp. Tôi bèn chuyển chuyện chơi ra chuyện kiếm tiền. Thật bất ngờ, tiền làm một bộ film, cả nhà sống cũng được nửa tháng. Khách hàng rất nể và quí tôi, film tôi làm không kém Sài Gòn mà giá chỉ bằng nửa. Tài in lụa của họ cũng tuyệt chiêu. Tôi rất đỗi ngạc nhiên khi nhìn thấy những bao thuốc SAMIT (thuốc sản xuất tại Thái Lan) do anh Hùng ở đường Núi Một in. Không sao phân biệt giả thật. Sau 75 Photo Kim Môn (nay vẫn Kim Môn trên phố Bolsa) cho tôi một hộp 100 miếng film Ortho cỡ 8x10, xài cho đến ngày rời quê hương cũng vẫn còn.
Được vài năm, hàng giả biến dần, hết sống được với nghề làm film, tôi xoay ra nghiên cứu chơi Chim Hoa Cá Kiểng, để may ra kiếm thêm tay trái thứ hai, và cũng là dịp giải tỏa những ức chế trong lòng. Người đời thường nói biết nhiều khổ nhiều. Kinh nghiệm cho thấy, biết được nên biết, học được nên học, miễn sử dụng cái biết cho đúng chỗ. Không lợi dụng cái học để lòe người hoặc làm chuyện trái lương tâm thì trong đời còn rất nhiều thứ phải học và không thiếu cơ hội để ứng dụng. Và, cánh tay trái lần này không những giúp tôi chống chõi đứng vững với thời thế mà còn tạo cho tôi cơ hội vượt biên cương ra xứ người.(1)

Tháng 8-2000
(1) Đọc BVNCK và Thăng Trầm sách in năm 2004

PDF In Trang Gửi mail

Ý kiến độc giả (1)

Được gửi bởi TranCongNhung (Administrator) vào 12/09/2011 11:21 AM

Cảm ơn Mỹ, Có một thực tế không ít người đã trải qua: Nhờ khó khăn cay nghiệt mà nên người. Đôi lúc mất có nghĩa là được. Vấn đề chính theo Thấy là mình biết vận dụng sở trường sở đoản đúng lúc thì cuộc sống cũng đỡ vất vả phần nào. Ngồi với đêm tối mà than vãn thì có ích gì.

Được gửi bởi Trần Văn Mỹ (Guest) vào 11/10/2011 01:22 PM

Có đọc thì mới hiểu cuộc đời của Thầy thăng trầm vô kể, chỉ có những người trong cuộc mới cảm nhận được. Mừng cho Thầy đã vượt khó và thỏa nguyện vọng.

Được gửi bởi Loran (Guest) vào 08/11/2011 05:23 AM

Great thinking! That really beraks the mold!

Gửi ý kiến

Tên của bạn

Email của bạn

Nhập những ký tự ở hình bên vào ô bên dưới.

Sắp theo

Đến Mỹ, sáu năm liền gia đình tôi thủ căn apartment 1 bedroom ở đường El Segundo (Hawthorne, LA). Nhưng vì máu mê Cây Kiểng, mỗi ngày một ít, tôi tha về từ sa mạc Mojave hay từ Nursery quanh vùng

Xem thêm

Paris là thủ đô nước Pháp, nhưng nói đi Paris là đi Pháp thì nghe có vẻ xa lạ, thiếu đậm đà. Phải nói đi Tây như nhà báo Phạm Xuân Đài đã có lần nhận xét

Xem thêm

Tự nhiên tôi bị đau nhói nơi ngực. Cơn đau nhanh cấp kỳ chạy lên cổ. Tôi chúi người xuống bàn ú ớ. Không kịp gọi 911

Xem thêm

Chơi, tuy mất thì giờ, hao tốn tiền bạc, nhưng lúc bí cũng có thể dùng vào việc mưu sinh. Tôi gọi đó là nghề tay trái.

Xem thêm

Tôi nằm trong danh sách khóa vượt biển đầu tiên ra trại Cải Tạo A30. Tôi bị xếp vào Đội 13 nhà 13, đội dành cho "cấp chức", tức những người xem ra nặng tội. Cùng chung nhà 13 với tôi có các anh cũng vượt biển nhưng thuộc vụ khác: Vĩnh Ninh (gs kinh tế) Nguyễn văn Khánh (Thẩm phán) còn lại toàn Tá, Úy họăc cấp bậc

Xem thêm

Đã vào tù ai cũng mong được an toàn đến ngày ra. Tù thì phải lao động khổ sai, dù được gọi “Học tập cải tạo”. Trong nhà tù cải tạo có nhiều loại công việc, cày cuốc, đi rừng, nấu đường, làm gạch, chăn nuôi, giữ mía..vv. Trại cải tạo A 30 có chừng vài chục mẫu mía. Mía trồng hai bên đường từ trại vào Bình Sơn. Giữ mía

Xem thêm

Sau ngày cán bộ Âu về trại "đi Đội", cán bộ Dược đối với tôi có khang khác. Y hay bắt bẻ gắt gõng về nhừng chuyện nhỏ nhặt. Đã không có được những trận cười như trước, tôi lại phải luôn luôn căng thẳng đối phó với những chuyện đâu đâu. Do đó, tinh thần

Xem thêm

Anh cán bộ làm thinh. Cứ vậy mà ngày nào tôi cũng phải trả lời chừng ấy chuyện. Phải công nhận anh chấp pháp rất kiên nhẫn. Anh có khuôn mặt choắt như mặt chuột, tái xanh, hàm răng khít rịt khi nói. Lúc đầu tôi rất ghét phải đối diện với anh,

Xem thêm

Nói đến chơi là ai cũng nghĩ sẽ tiêu hao, tốn kém. Thì giờ, tiền bạc, sức khỏe và nhiều thứ khác. Lắm khi mất sạch một đời cho cuộc chơi. Vậy mà ai cũng ham chơi. Nhỏ chơi bi, đánh đáo, lớn các món "tứ đổ tường" và hàng triệu thứ khác hấp dẫn trên đời.

Xem thêm

Hơn năm chục con người sắp lớp trong căn nhà dài chừng 20 mét, người nọ liền người kia. Sạp làm bằng cây Chà Rang,

Xem thêm

Sắp theo

Best viewed with FireFox, Chrome, Safari, Opera, IE 8 at resolution of 1024x768